Wie aan Nederland denkt, denkt al snel aan tulpen. Toch komt die beroemde bloem oorspronkelijk niet uit Nederland. De tulp heeft haar oorsprong in Centraal-Azië en werd later een geliefde bloem in het Ottomaanse Rijk. Via die route bereikte zij in de zestiende eeuw Europa. Een van de belangrijkste namen in dat verhaal is de botanicus Carolus Clusius, die in de jaren 1590 in Leiden tulpen kweekte in de Hortus Botanicus. Zijn werk geldt als een belangrijk beginpunt van de Nederlandse tulpencultuur.
De tulp viel meteen op. De bloem was sierlijk, opvallend en zeldzaam precies het soort plant waarmee rijke burgers graag indruk maakten. De belangstelling groeide snel, en in de zeventiende eeuw sloeg die bewondering zelfs om in speculatie. Tijdens de beroemde tulpenmanie werden zeldzame tulpenbollen voor uitzonderlijk hoge bedragen verhandeld. Volgens het Rijksmuseum en Britannica geldt deze periode als een van de vroegste bekende speculatieve bubbels uit de economische geschiedenis. In 1637 stortte de markt in, toen kopers wegbleven en prijzen plotseling kelderden.
Toch betekende dat niet het einde van de tulp in Nederland. Integendeel: de bloem bleef populair en groeide in de eeuwen daarna uit tot een serieuze landbouw- en handelssector. Vooral de zandige gronden in de kuststreek bleken zeer geschikt voor de teelt van bloembollen. Plaatsen in de Bollenstreek, zoals Lisse en Hillegom, ontwikkelden zich tot belangrijke centra van de bollencultuur.
Dat Nederland uiteindelijk uitgroeide tot een van de grootste tulpenexporteurs ter wereld, kwam niet alleen door de gunstige bodem en het klimaat. Ook de sterke handelsgeest van het land speelde een grote rol. Nederlandse kwekers specialiseerden zich in het veredelen van nieuwe soorten, het verbeteren van kwaliteit en het op grote schaal produceren van bollen. Tegelijk ontstond een professioneel netwerk van telers, handelaren en exporteurs. Brancheorganisatie Royal Anthos laat zien hoe belangrijk die handels- en exportstructuur nog altijd is voor de Nederlandse bloembollensector.
Zo werd een bloem die ooit van ver kwam uiteindelijk een nationaal symbool. De tulp hoort niet van oorsprong bij Nederland, maar is hier wel groot geworden dankzij wetenschap, handel en eeuwenlang vakmanschap. Juist dat maakt de geschiedenis van de tulp zo typisch Nederlands.