Voor wie zich het hele jaar nauwelijks profileert, is 1 januari hét moment om toch even te laten zien dat er innerlijk heus iets bloeit. Ineens verschijnen er plannen, ambities en de grootste herschrijvingen van diens karakter. Jaar na jaar wordt het zelf opnieuw uitgevonden.
Het is inmiddels een vast ritueel: tijdens nieuwjaarsborrels word je door kennissen bijgepraat over hun cliché goede voornemens. Afvallen, gezonder leven, of beginnen met mediteren, een maand niet drinken. Mooie ideeën, waarbij je jezelf als persoon gaat verbeteren, zorgvuldig verpakt. Minder overtuigend is de afloop; de meeste voornemens verdwijnen nog vóór februari als sneeuw voor de zon.
Het voornemen als signaal
Want laten we even eerlijk zijn, wie haalt zijn goede voornemens. Zelfs de meest optimistische schattingen komen niet boven de twintig procent. Dit heeft niks te maken met dat de doelen niet SMART geformuleerd zouden zijn, maar meer aan de aard van goede voornemens. Het voornemen komt namelijk niet voort uit een intrinsieke motivatie, maar meer uit een vermeende verplichting tot profilering. Waarbij het haalbare doel, niet ambitieus genoeg klinkt.
Hierdoor neigen mensen naar onhaalbare doelen waar ze dan ook niet gemotiveerd voor zijn. Dit merk je alleen al aan het feit dat mensen een kalenderwissel nodig hebben om daaraan te beginnen. Mensen zien het nieuwe jaar vaak als een nieuw begin, alsof men herboren zou worden. Toch blijft de harde waarheid dat de neiging die het afgelopen jaar ervoor gezorgd heeft dat je niet kon stoppen met roken, niet plots verdwijnt.
Waarom stilte werkt
Aan de andere kant is het wel goed om jezelf een spiegel voor te houden en te reflecteren, jezelf willen verbeteren zou nooit bekritiseerd moeten worden. Sterker nog jezelf verbeteren is iets ontzettend moois. Jezelf tegenkomen en overwinnen moet je vieren. Echter vraagt verandering oprechte motivatie en hard werk en niet enkel woorden. Etaleren met goede voornemens zonder daadwerkelijk handelen neigt dan eerder naar morele kapitaalroof dan naar zelfverbetering.
Misschien ligt de oplossing daarom ook niet in betere voornemens, maar in minder aankondigingen. Wie zich wil verbeteren, heeft toch ook geen ander publiek dan zichzelf nodig? Doelen, die waardig zijn om na te streven, hebben toch geen externe validatie nodig. Want immers, goede voornemens zijn bij uitstek populair onder mensen die zichzelf vooral in woorden willen verbeteren. Het is zelfontwikkeling voor wie verder weinig te ontwikkelen heeft.