Het vergeten debat

‘Als je het er niet mee eens bent, dan rot je maar op.’ Dit is tegenwoordig een opmerking die vaak naar voren komt in het huidige debat. Het hebben van een afwijkende mening is tegenwoordig iets wat niet zo maar geaccepteerd wordt. Vooral als die mening tegen de heersende normen en waarden van de grote meerderheid ingaat.

Waar ooit een debat om waarheidsvinding en het beste resultaat voor iedereen ging,  gaat het nu vaak om wie gelijk krijgt. En gelijk krijgen en gelijk hebben is natuurlijk iets compleet anders. Het debat is gepolariseerd, groepen zijn lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. Dit is ook goed te zien aan de versplintering van de politiek, voor elke kleine afzonderlijke groep is nu een partij.

Vooral het ‘rot maar op’-argument wil ik er uitlichten. Wanneer mensen, zoals bijvoorbeeld Sylvana Simons en haar collega’s van de partij Denk bepaalde afwijkende meningen vormen, kun je je ervan verzekeren dat er diezelfde dag nog een uitzwaaipagina op Facebook is aangemaakt. Er bestaat tegenwoordig de idee: Nederland is Nederland en alles wat niet bestaat uit iets dat voorkomt uit de traditie of normen en waarden wordt verworpen. Hiermee wordt feitelijk de discussie doodgegooid.

Juist het feit dat minderheden een probleem aan de kaart kunnen stellen is een groot goed van de democratie en dus ook van de rechtstaat. Als we dit niet zouden toelaten, krijg je een ‘dictatuur van de meerderheid’. Het klassieke voorbeeld is hier het land dat bestaat uit 51% vrouw-hatende mannen en 49% vrouwen. Democratisch wordt besloten dat het toegestaan is vrouwen te slaan, doordat 51% voor en 49% tegenstemt. Erg democratisch, niet bepaald moreel juist.

In de geschiedenis is vaak naar minderheden geluisterd en dit heeft dingen opgeleverd die we nu heel normaal vinden. Denk aan het afschaffen van de slavernij, vrouwenkiesrecht en het homohuwelijk. Als we deze groepen allemaal hadden weggewuifd met het argument: ‘Dat doen we niet zo, houd maar op’, hadden we dit nooit voor elkaar gekregen.

Natuurlijk moet het niet zo worden dat elk individu dat het niet eens is met iets, het veranderd zou moeten zien. We willen namelijk ook niet een dictatuur van de minderheid. Wat we niet moeten doen is de discussie doodgooien. Laten we juist die discussie wel hebben, en kijken wat een overleg op kan leveren. Dit stemt ook overeen met het Nederlandse poldermodel. Er is een aantal Nederlandse normen en waarden, vaak vastgelegd in de Grondwet, die zo fundamenteel voor Nederland zijn dat we daar niets aan moeten veranderen. Toch heeft ook Nederland een aantal gewoontes dat veranderd kan worden of aangepast, om een meer inclusieve sfeer te bieden.

Door bijvoorbeeld anonimiteit op het internet verdwijnt deze geciviliseerde discussie vaak. Mensen blijven binnen hun eigen veilige zone, omringd met meningen waar zij het mee eens zijn. Wanneer er dan iets tevoorschijn komt dat daarmee in tegenspraak is, slaan de stoppen door. Hierdoor wordt niet meer naar elkaar geluisterd en gaan mensen langs elkaar af leven. Zo ontstaat er een verdeelder Nederland, waar alleen ruimte lijkt te zijn voor degene die het hardst kan roepen. Dat dit vaak niet het beste oplevert voor het land is op dit moment goed te zien aan de andere kant van de oceaan, waar een van de hardste verkiezingen ooit bezig is. Daarover natuurlijk komende week meer.

Sluiten